Vraag een operationeel manager wat de OEE is van zijn belangrijkste productielijn. De kans is groot dat hij het antwoord niet direct weet. Of dat hij een getal noemt dat gebaseerd is op een Excel die een week geleden voor het laatst is bijgewerkt.
Dat is niet een mensen-probleem. Het is een inrichtingsprobleem.
Welke KPI’s al in jouw ERP zitten
De data die je nodig hebt voor de meeste productie-KPI’s wordt al gegenereerd in een goed ingericht ERP. Het probleem is niet dat de informatie er niet is — het probleem is dat ze niet automatisch worden omgezet in stuurinformatie.
Dit zijn de KPI’s die in vrijwel elk productie-ERP beschikbaar zijn, mits de inrichting klopt:
OEE (Overall Equipment Effectiveness) OEE meet hoe effectief een machine of lijn wordt benut, rekening houdend met beschikbaarheid, prestatie en kwaliteit. De drie componenten — geplande versus werkelijke uren, werkelijk tempo versus normtempo, en uitvalpercentage — zijn allemaal te registreren in een ERP met werkvloermodule.
Doorlooptijd De tijd van orderbevestiging tot levering, of van productiestart tot gereedmelding. Je ERP registreert alle mijlpalen — inkooporder, materiaalinname, bewerkingsstart, kwaliteitskeuring, expeditie. De doorlooptijd is daaruit te halen.
Uitval en afkeur Hoeveel stuks worden er per order afgekeurd? Per bewerking? Per materiaalcharge? Als afkeur correct wordt geboekt in het ERP, zijn de uitvalpercentages direct te rapporteren — per product, per machine, per operator.
Bezettingsgraad machines Werkelijke productie-uren gedeeld door beschikbare uren. Simpel in theorie, maar het vereist dat bewerkingen worden vastgelegd met start- en eindtijd per machine.
Orderachterstand Hoeveel orders liggen achter op de geplande opleverdatum? Dit is een directe maatstaf voor de druk op de productie en de betrouwbaarheid van de planning.
Levertijdbetrouwbaarheid (OTIF) On Time In Full — het percentage orders dat op de afgesproken datum én in de afgesproken hoeveelheid is geleverd. Dit is de KPI die klanten het meest interesseert, en die je bedrijf het eerlijkst beoordeelt.
Waarom ze toch niet automatisch worden gemeten
Als deze data allemaal al in het ERP zit, waarom heeft dan zo weinig productiebedrijven een actueel dashboard?
Er zijn drie oorzaken die ik keer op keer zie.
Slechte stamdata. Als routings niet zijn ingevuld, als bewerkingscentra niet zijn aangemaakt, als normen ontbreken — dan heeft het ERP niets om mee te rekenen. OEE zonder normtempo is een lege berekening. Doorlooptijd zonder planningsdata is giswerk.
Data wordt niet ingevoerd. Papieren registratie op de werkvloer die achteraf in bulk wordt ingevoerd. Operators die meldingen overslaan omdat het te omslachtig is. Afkeur die mondeling wordt doorgegeven maar niet in het systeem belandt. Het systeem kan niet rapporteren wat er niet in zit.
Rapporten zijn er niet of niet toegankelijk. In veel ERP-systemen zijn de standaardrapporten niet ingericht op de KPI’s die voor de productie relevant zijn. En maatwerk-rapporten worden nooit gemaakt omdat “we er geen tijd voor hebben.” Het gevolg: de data zit erin, maar niemand trekt er informatie uit.
Concrete stappen om ze wél automatisch te krijgen
Stap 1: Stamdata op orde Begin met de basis. Zijn alle producten met routing aangemaakt? Zijn bewerkingen gekoppeld aan machines of bewerkingscentra? Zijn normen (uren per eenheid, stelkosten) ingevuld? Zonder dit fundament is geen enkele KPI betrouwbaar.
Stap 2: Bewerkingen registreren Zorg dat start- en eindmeldingen per bewerking daadwerkelijk worden gedaan. Dit vereist een werkbare methode voor de werkvloer — een barcode, een tablet, een touchscreen bij de machine. Hoe lager de drempel, hoe hoger de kwaliteit van de data.
Stap 3: Afkeur systematisch boeken Stel een vaste procedure in voor het boeken van afkeur — per bewerkingsstap, met verplichte reden. Die reden is later de sleutel tot structurele verbetering.
Stap 4: Rapporten inrichten Definieer welke KPI’s je wil zien, op welk niveau (order, machine, lijn, afdeling) en hoe vaak. Bouw de rapporten of dashboards die deze informatie toegankelijk maken voor de mensen die er iets mee kunnen doen.
Het verschil tussen “het ERP kan het” en “het ERP doet het”
Dit is een onderscheid dat ik belangrijk vind.
Leveranciers zeggen graag dat hun systeem alle KPI’s kan meten. Dat klopt vaak. Maar “kunnen” is niet hetzelfde als “doen.” Het ERP doet het pas als de inrichting klopt, de processen kloppen en de mensen het consequent gebruiken.
Een dashboard dat wekelijks handmatig wordt bijgevuld is geen automatische rapportage. Een OEE-berekening gebaseerd op geschatte uren is geen betrouwbare meting. De kwaliteit van de stuurinformatie is gelijk aan de kwaliteit van de datainvoer.
Het goede nieuws: als die basis eenmaal goed staat, is het onderhoud relatief eenvoudig. De investering zit in de inrichting, niet in het dagelijks gebruik.
Meer lezen:
- Power BI voor productiebedrijven: directe inzichten uit uw ERP-data
- Alles over Rapportage & BI voor productiebedrijven
Wil je weten welke KPI’s in jouw ERP al beschikbaar zijn — en wat er nodig is om ze betrouwbaar te maken? Neem contact op via verps.nl/contact.
Johan Verhees
Eigenaar & ERP-specialist, Verhees ERP Service
30+ jaar ervaring in ERP-implementaties en procesoptimalisatie voor de Nederlandse maakindustrie.